Zwei faire Würfel werden gleichzeitig geworfen. Die Zufallsgröße X X X beschreibt die Augensumme beider Würfel.
(a) Stellen Sie die Wahrscheinlichkeitsverteilung von X X X als Tabelle auf. Geben Sie die Anzahl günstiger Ergebnisse aus allen 36 36 36 möglichen Kombinationen an.
(b) Berechnen Sie den Erwartungswert E ( X ) E(X) E ( X ) .
(c) Berechnen Sie die Varianz Var ( X ) \text{Var}(X) Var ( X ) mit der Formel Var ( X ) = ∑ ( x i − μ ) 2 ⋅ P ( X = x i ) \text{Var}(X) = \sum (x_i - \mu)^2 \cdot P(X = x_i) Var ( X ) = ∑ ( x i − μ ) 2 ⋅ P ( X = x i ) .
(d) Bestimmen Sie die Standardabweichung σ \sigma σ .
(e) In welchem Bereich [ μ − σ ; μ + σ ] [\mu - \sigma;\; \mu + \sigma] [ μ − σ ; μ + σ ] liegen die Ergebnisse? Welche Augensummen fallen in diesen Bereich, und wie hoch ist deren Gesamtwahrscheinlichkeit?
Beide Würfel haben je 6 6 6 Seiten, es gibt 6 × 6 = 36 6 \times 6 = 36 6 × 6 = 36 gleichwahrscheinliche Ergebnisse. Die Augensumme X X X kann Werte von 2 2 2 bis 12 12 12 annehmen.
Anzahl der Kombinationen je Augensumme:
Summe x i x_i x i Kombinationen Anzahl P ( X = x i ) P(X = x_i) P ( X = x i ) 2 2 2 ( 1 , 1 ) (1,1) ( 1 , 1 ) 1 1 1 1 36 \frac{1}{36} 36 1 3 3 3 ( 1 , 2 ) , ( 2 , 1 ) (1,2),\,(2,1) ( 1 , 2 ) , ( 2 , 1 ) 2 2 2 2 36 \frac{2}{36} 36 2 4 4 4 ( 1 , 3 ) , ( 2 , 2 ) , ( 3 , 1 ) (1,3),\,(2,2),\,(3,1) ( 1 , 3 ) , ( 2 , 2 ) , ( 3 , 1 ) 3 3 3 3 36 \frac{3}{36} 36 3 5 5 5 ( 1 , 4 ) , ( 2 , 3 ) , ( 3 , 2 ) , ( 4 , 1 ) (1,4),\,(2,3),\,(3,2),\,(4,1) ( 1 , 4 ) , ( 2 , 3 ) , ( 3 , 2 ) , ( 4 , 1 ) 4 4 4 4 36 \frac{4}{36} 36 4 6 6 6 ( 1 , 5 ) , ( 2 , 4 ) , ( 3 , 3 ) , ( 4 , 2 ) , ( 5 , 1 ) (1,5),\,(2,4),\,(3,3),\,(4,2),\,(5,1) ( 1 , 5 ) , ( 2 , 4 ) , ( 3 , 3 ) , ( 4 , 2 ) , ( 5 , 1 ) 5 5 5 5 36 \frac{5}{36} 36 5 7 7 7 ( 1 , 6 ) , ( 2 , 5 ) , ( 3 , 4 ) , ( 4 , 3 ) , ( 5 , 2 ) , ( 6 , 1 ) (1,6),\,(2,5),\,(3,4),\,(4,3),\,(5,2),\,(6,1) ( 1 , 6 ) , ( 2 , 5 ) , ( 3 , 4 ) , ( 4 , 3 ) , ( 5 , 2 ) , ( 6 , 1 ) 6 6 6 6 36 \frac{6}{36} 36 6 8 8 8 ( 2 , 6 ) , ( 3 , 5 ) , ( 4 , 4 ) , ( 5 , 3 ) , ( 6 , 2 ) (2,6),\,(3,5),\,(4,4),\,(5,3),\,(6,2) ( 2 , 6 ) , ( 3 , 5 ) , ( 4 , 4 ) , ( 5 , 3 ) , ( 6 , 2 ) 5 5 5 5 36 \frac{5}{36} 36 5 9 9 9 ( 3 , 6 ) , ( 4 , 5 ) , ( 5 , 4 ) , ( 6 , 3 ) (3,6),\,(4,5),\,(5,4),\,(6,3) ( 3 , 6 ) , ( 4 , 5 ) , ( 5 , 4 ) , ( 6 , 3 ) 4 4 4 4 36 \frac{4}{36} 36 4 10 10 10 ( 4 , 6 ) , ( 5 , 5 ) , ( 6 , 4 ) (4,6),\,(5,5),\,(6,4) ( 4 , 6 ) , ( 5 , 5 ) , ( 6 , 4 ) 3 3 3 3 36 \frac{3}{36} 36 3 11 11 11 ( 5 , 6 ) , ( 6 , 5 ) (5,6),\,(6,5) ( 5 , 6 ) , ( 6 , 5 ) 2 2 2 2 36 \frac{2}{36} 36 2 12 12 12 ( 6 , 6 ) (6,6) ( 6 , 6 ) 1 1 1 1 36 \frac{1}{36} 36 1
Kontrollsumme: 1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 5 + 4 + 3 + 2 + 1 = 36 1+2+3+4+5+6+5+4+3+2+1 = 36 1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 5 + 4 + 3 + 2 + 1 = 36 ✓
E ( X ) = ∑ i x i ⋅ P ( X = x i ) E(X) = \sum_{i} x_i \cdot P(X = x_i) E ( X ) = ∑ i x i ⋅ P ( X = x i )
E ( X ) = 2 ⋅ 1 36 + 3 ⋅ 2 36 + 4 ⋅ 3 36 + 5 ⋅ 4 36 + 6 ⋅ 5 36 + 7 ⋅ 6 36 E(X) = 2 \cdot \frac{1}{36} + 3 \cdot \frac{2}{36} + 4 \cdot \frac{3}{36} + 5 \cdot \frac{4}{36} + 6 \cdot \frac{5}{36} + 7 \cdot \frac{6}{36} E ( X ) = 2 ⋅ 36 1 + 3 ⋅ 36 2 + 4 ⋅ 36 3 + 5 ⋅ 36 4 + 6 ⋅ 36 5 + 7 ⋅ 36 6
+ 8 ⋅ 5 36 + 9 ⋅ 4 36 + 10 ⋅ 3 36 + 11 ⋅ 2 36 + 12 ⋅ 1 36 \quad + \; 8 \cdot \frac{5}{36} + 9 \cdot \frac{4}{36} + 10 \cdot \frac{3}{36} + 11 \cdot \frac{2}{36} + 12 \cdot \frac{1}{36} + 8 ⋅ 36 5 + 9 ⋅ 36 4 + 10 ⋅ 36 3 + 11 ⋅ 36 2 + 12 ⋅ 36 1
E ( X ) = 2 + 6 + 12 + 20 + 30 + 42 + 40 + 36 + 30 + 22 + 12 36 = 252 36 E(X) = \frac{2 + 6 + 12 + 20 + 30 + 42 + 40 + 36 + 30 + 22 + 12}{36} = \frac{252}{36} E ( X ) = 36 2 + 6 + 12 + 20 + 30 + 42 + 40 + 36 + 30 + 22 + 12 = 36 252
E ( X ) = μ = 7 \boxed{E(X) = \mu = 7} E ( X ) = μ = 7
Var ( X ) = ∑ i ( x i − μ ) 2 ⋅ P ( X = x i ) \text{Var}(X) = \sum_{i} (x_i - \mu)^2 \cdot P(X = x_i) Var ( X ) = ∑ i ( x i − μ ) 2 ⋅ P ( X = x i )
Die Abweichungen ( x i − 7 ) 2 (x_i - 7)^2 ( x i − 7 ) 2 :
x i x_i x i x i − 7 x_i - 7 x i − 7 ( x i − 7 ) 2 (x_i - 7)^2 ( x i − 7 ) 2 P ( X = x i ) P(X = x_i) P ( X = x i ) ( x i − 7 ) 2 ⋅ P ( X = x i ) (x_i - 7)^2 \cdot P(X = x_i) ( x i − 7 ) 2 ⋅ P ( X = x i ) 2 2 2 − 5 -5 − 5 25 25 25 1 36 \frac{1}{36} 36 1 25 36 \frac{25}{36} 36 25 3 3 3 − 4 -4 − 4 16 16 16 2 36 \frac{2}{36} 36 2 32 36 \frac{32}{36} 36 32 4 4 4 − 3 -3 − 3 9 9 9 3 36 \frac{3}{36} 36 3 27 36 \frac{27}{36} 36 27 5 5 5 − 2 -2 − 2 4 4 4 4 36 \frac{4}{36} 36 4 16 36 \frac{16}{36} 36 16 6 6 6 − 1 -1 − 1 1 1 1 5 36 \frac{5}{36} 36 5 5 36 \frac{5}{36} 36 5 7 7 7 0 0 0 0 0 0 6 36 \frac{6}{36} 36 6 0 36 \frac{0}{36} 36 0 8 8 8 1 1 1 1 1 1 5 36 \frac{5}{36} 36 5 5 36 \frac{5}{36} 36 5 9 9 9 2 2 2 4 4 4 4 36 \frac{4}{36} 36 4 16 36 \frac{16}{36} 36 16 10 10 10 3 3 3 9 9 9 3 36 \frac{3}{36} 36 3 27 36 \frac{27}{36} 36 27 11 11 11 4 4 4 16 16 16 2 36 \frac{2}{36} 36 2 32 36 \frac{32}{36} 36 32 12 12 12 5 5 5 25 25 25 1 36 \frac{1}{36} 36 1 25 36 \frac{25}{36} 36 25
Var ( X ) = 25 + 32 + 27 + 16 + 5 + 0 + 5 + 16 + 27 + 32 + 25 36 = 210 36 \text{Var}(X) = \frac{25 + 32 + 27 + 16 + 5 + 0 + 5 + 16 + 27 + 32 + 25}{36} = \frac{210}{36} Var ( X ) = 36 25 + 32 + 27 + 16 + 5 + 0 + 5 + 16 + 27 + 32 + 25 = 36 210
Var ( X ) = 35 6 ≈ 5,83 \boxed{\text{Var}(X) = \frac{35}{6} \approx 5{,}83} Var ( X ) = 6 35 ≈ 5 , 83
σ = Var ( X ) = 35 6 \sigma = \sqrt{\text{Var}(X)} = \sqrt{\frac{35}{6}} σ = Var ( X ) = 6 35
σ ≈ 2,42 \boxed{\sigma \approx 2{,}42} σ ≈ 2 , 42
μ − σ = 7 − 2,42 = 4,58 \mu - \sigma = 7 - 2{,}42 = 4{,}58 μ − σ = 7 − 2 , 42 = 4 , 58
μ + σ = 7 + 2,42 = 9,42 \mu + \sigma = 7 + 2{,}42 = 9{,}42 μ + σ = 7 + 2 , 42 = 9 , 42
In den Bereich [ 4,58 ; 9,42 ] [4{,}58;\; 9{,}42] [ 4 , 58 ; 9 , 42 ] fallen die ganzzahligen Augensummen 5 , 6 , 7 , 8 , 9 5, 6, 7, 8, 9 5 , 6 , 7 , 8 , 9 .
Deren Gesamtwahrscheinlichkeit:
P ( 5 ≤ X ≤ 9 ) = 4 + 5 + 6 + 5 + 4 36 = 24 36 = 2 3 P(5 \leq X \leq 9) = \frac{4 + 5 + 6 + 5 + 4}{36} = \frac{24}{36} = \frac{2}{3} P ( 5 ≤ X ≤ 9 ) = 36 4 + 5 + 6 + 5 + 4 = 36 24 = 3 2
P ( 5 ≤ X ≤ 9 ) = 2 3 ≈ 66,7 % \boxed{P(5 \leq X \leq 9) = \frac{2}{3} \approx 66{,}7\,\%} P ( 5 ≤ X ≤ 9 ) = 3 2 ≈ 66 , 7 %
Rund zwei Drittel aller Augensummen liegen im Bereich einer Standardabweichung um den Erwartungswert.
Kenngröße Wert E ( X ) = μ E(X) = \mu E ( X ) = μ 7 7 7 Var ( X ) \text{Var}(X) Var ( X ) 35 6 ≈ 5,83 \frac{35}{6} \approx 5{,}83 6 35 ≈ 5 , 83 σ \sigma σ 35 6 ≈ 2,42 \sqrt{\frac{35}{6}} \approx 2{,}42 6 35 ≈ 2 , 42 Bereich μ ± σ \mu \pm \sigma μ ± σ [ 4,58 ; 9,42 ] [4{,}58;\; 9{,}42] [ 4 , 58 ; 9 , 42 ] — Summen 5 5 5 bis 9 9 9 P ( μ − σ ≤ X ≤ μ + σ ) P(\mu - \sigma \leq X \leq \mu + \sigma) P ( μ − σ ≤ X ≤ μ + σ ) 2 3 ≈ 66,7 % \frac{2}{3} \approx 66{,}7\,\% 3 2 ≈ 66 , 7 %